28/02/2008

Kamuoyu gündemine gelen bazı olaylarla ilgili soruşturma başlatılması ve dava açılması için  zaman zaman Adalet Bakanı’nın, Cumhuriyet Savcılarına emir ve talimat vermesinin talep edilmesi nedeniyle aşağıdaki açıklamanın yapılması gerekli görülmüştür:

1412 sayılı eski Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (CMUK) 148’inci  maddesinde düzenlenmiş olan “Adalet Bakanı’nın kamu davası açılması için Cumhuriyet Savcılarına emir verme yetkisi” Avrupa Birliğine uyum yasaları çerçevesinde çıkarılan 14.07.2004 tarihli ve 5219 sayılı kanunla kaldırılmıştır.

Ayrıca temel ceza yasaları reformu kapsamında yürürlükten kaldırılan 1412 sayılı CMUK’un yerini alan 5271 sayılı yeni Ceza Muhakemesi Kanunu’nda da (CMK) Adalet Bakanına böyle bir yetki tanınmamıştır.

01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK’da “yargı bağımsızlığı” ilkesi göz önünde  bulundurularak, ihbar veya şikayet üzerine ya da re’sen hazırlık soruşturması başlatma ve dava açma yetkisi Cumhuriyet Savcılarına verilmiştir. 5271 sayılı CMK’nın 161’inci maddesinde, “Cumhuriyet Savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar” hükmü yer almaktadır.

Aynı kanunun  “Kamu Davasının Açılması” başlıklı  bölümünde, kamu davasını açma görevinin Cumhuriyet Savcısı tarafından yerine getirileceği, soruşturma evresi sonunda toplanan delillerin, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturması halinde iddianame düzenleneceği belirtilmiştir. Cumhuriyet Savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edememesi durumunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilmektedir. Bu karar, suçtan zarar görene ve şüpheliye bildirilmektedir. Suçtan zarar gören kişi, kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı, en yakın ağır ceza mahkemesi başkanına itiraz başvurusu yaparak dava  açılmasını talep etme hakkına sahiptir. Yapılan itirazın ilgili ağır ceza mahkemesi başkanı tarafından reddedilmesi halinde, ancak, bu karara karşı CMK’nın 309’uncu  maddesi kapsamında Adalet Bakanlığınca “Kanun Yararına Bozma”  kanun yoluna başvurulabilmektedir.

Yukarıda açıklandığı gibi Adalet Bakanı’nın, hazırlık soruşturması başlatılması ve kamu davası açılması için Cumhuriyet  Savcılarına  emir ve talimat verme gibi bir yetkisi bulunmamaktadır.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Adalet Bakanlığı